Περιοδικός πίνακας των χημικών στοιχείων ....

Περιοδικός Πίνακας των στοιχείων και πληροφορίες για τα στοιχεία:
http://www.ptable.com/

Κόκκινο λάχανο

Αντιδράσεις εξουδετέρωσης

Να γίνουν οι παρακάτω αντιδράσεις εξουδετέρωσης  με ιοντική μορφή:

1) ΚΟΗ +ΗCℓ →

2) H₂SO₄ + NαΟΗ →

3) Ca(OH)₂ + HNO₃ →

4) HBr + Mg(OH)₂ →

5) Aℓ(OH)₃ + HCℓ →

6) KOH + H₂CO₃ →

7) Mg(OH)₂ + H₂SO₄ →

Εξουδετέρωση

Εξουδετέρωση

Τι θα γίνει αν αναμίξουμε ένα δ/μα οξέος με ένα δ/μα βάσεις ;

Θα πραγματοποιηθεί αντίδραση μεταξύ των Η⁺ του οξέος και των ανιόντων ΟΗ^- της βάσεις. ΗΑ αντίδραση αυτή ονομάζεται εξουδετέρωση:  

Η⁺_(aq)   + ΟΗ^-_(aq)  → Η₂Ο_(ℓ)

Τι pH θα έχει ένα δ/μα μετά από την εξουδετέρωση ;

Εξαρτάται :

■     Αν περισσέψει οξύ θα είναι όξινο pH<7.

■     Αν περισσέψει βάση θα είναι βασικό pH>7.

■     Αν δεν περισσέψει ούτε οξύ ούτε βάση το pH=7 και τότε το δ/μα θα είναι ουδέτερο.

Εφαρμογές στις εξουδετέρωσης στην καθημερινή μας ζωή :

1. Η υπερέκκριση γαστρικού υγρού που περιέχει HCℓ (καούρες) χρησιμοποιούμε φαρμακευτικά δισκία που περιέχουν βάσεις  όπως Αℓ(ΟΗ)₃ ,Mg(OH)₂ για να εξουδετερώσουμε ένα μέρος του ΗCℓ.

2. Το τσίμπημα μέλισσας αντιμετωπίζεται με βάση (δ/μαΝΗ₃) γιατί στο κεντρί της διαθέτει όξινο δ/μα.

3.  Το τσίμπημα σφήκας αντιμετωπίζεται με οξύ (πχ ξίδι) γιατί στο κεντρί της διαθέτει βασικό δ/μα.

4. Το pH του εδάφους είναι πολύ σημαντικό για τη γονιμότητά του . Στα εδάφη με pH: 5-6,5 καλλιεργούνται σιτάρι , αμπέλια , φράουλες κα. Ενώ σε βασικά εδάφη καλλιεργούνται τεύτλα.

Ερωτήσεις

1.  Αναμιγνύομε δ/μα ΚΟΗ με δ/μα HCℓ και προσθέτουμε δείκτη μπλε της βρωμοθυμόλης και το τελικό χρώμα είναι κίτρινο. Τι περισσεύει από τα δύο δ/τα;

2.  Γιατί όταν αισθανόμαστε καούρες στο στομάχι πίνουμε σόδα; Είναι σωστό αυτό; (έρευνα)

3.  Είναι σωστό να προσθέσουμε δ/μα ΝΗ₃ αν μας τσιμπήσει σφήκα ;

4.  Σε τι εδάφη ευδοκιμεί η γαρδένια και η λεμονιά;

5.  Ποια αντίδραση ονομάζεται εξουδετέρωση ;

Βάσεις

Βάσεις  Μ(ΟΗ)_x

Πολλά από τα προϊόντα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή έχουν περιέχουν βάσεις : διάλυμα ΝΗ₃ (αμμωνία) , καθαριστικά για τα τζάμια , αποφρακτικά για τις αποχετεύσεις κα.

Οι βάσεις συμβολίζονται : Μ(ΟΗ)_x  Υδροξείδια του Μετάλλου.

Γνωστές βάσεις είναι :

ΝαΟΗ : υδροξείδιο του Νατρίου ή καυστικό Νάτριο.

ΚΟΗ   : υδροξείδιο του Καλίου ή καυστικό Κάλιο.

Mg(OH)₂: υδροξείδιο του Μαγνησίου.

Cα(OH)₂: υδροξείδιο του Ασβεστίου.

ΝΗ₃: Αμμωνία  κα.

Οι βάσεις έχουν κοινές ιδιότητες που συνιστούν το βασικό χαρακτήρα :

1.     Έχουν καυστική γεύση

2.     Έχουν σαπωνοειδή υφή.

3.     Μεταβάλλουν το χρώμα των δεικτών

πχ. Το μπλε της βρωμοθυμόλης γίνεται ΜΠΛΕ σε βασικό (ή αλκαλικό) δ/μα , ο δείκτης φαινολοφθαλεΐνη γίνεται ροζ.

Ο δείκτης μπλε της βρωμοθυμόλης γίνεται μπλε σε βασικά δ/τα .

  

Υδροξείδιο του Νατρίου ΝαΟΗ              

Ο Arrhenius διαπίστωσε ότι οι κοινές ιδιότητες των βάσεων οφείλονται στο γεγονός ότι αν αυτέ διαλυθούν στο νερό δίνουν ΟΗ^- ανιόντα υδροξειδίου.

πχ

ΝαΟΗ_(s) → Nα⁺_(aq)  + OH^-_(aq)   

Cα(OH)_2(s) → Ca²⁺_(aq) + 2OH^-_(aq)  

NH_3(aq) + H₂O_(ℓ)   → NH₄⁺_(aq) + OH^-_(aq)  

Κλίμακα του pH για βασικά δ/τα.

Στα βασικά δ/τα υπάρχει μεγαλύτερος αριθμός ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ^-) από τον αριθμός των κατιόντων υδρογόνου Η⁺.

αριθμός ΟΗ^- > αριθμό Η⁺   τότε το δ/μα είναι βασικό ή αλκαλικό.

Το pH των βασικών ή αλκαλικών δ/των είναι μεγαλύτερο του 7 σε θερμοκρασία 25⁰C.

pH > 7 βασικά δ/τα

Όσο μεγαλύτερη τιμή έχει το pH ενός δ/τος τόσο πιο βασικό δ/μα είναι αυτό.

Τι γίνεται όταν σ’ ένα βασικό δ/μα προσθέσουμε νερό;

Τότε το pH του πηγαίνει προς το 7 δηλαδή μειώνεται γίνεται λιγότερο βασικό.

Ερωτήσεις

1. Πως ονομάζονται οι βάσεις : ΝΗ₃ , ΚΟΗ , ΝαΟΗ , Αℓ(ΟΗ)₃ , Cα(OH)₂ , Mg(OH)₂. Ποια η συμπεριφορά των παραπάνω βάσεων κατά τη διάλυση τους στο νερό;
2. Τι θα συμβεί αν σ’ ένα δ/μα ΚΟΗ προσθέσουμε μπλε της βρωμοθυμόλης ή φαινολοφθαλεΐνη;
3. Το δ/μα του ΚΟΗ έχει pH=11 και χαρακτηρίζεται ………………. δηλ έχει μεγαλύτερο αριθμό ιόντων …….. από τον αριθμό ιόντων ………. . Αν σε αυτό το δ/μα προσθέσουμε νερό τότε το pH του θα …………….. .
4. Ποιες είναι οι κοινές ιδιότητες των βάσεων; Που οφείλονται αυτές οι ιδιότητες με βάση τον Arrhenius;

Κλίμακα pH – οξύτητα

Πόσο όξινο είναι ένα διάλυμα ;
Για να απαντήσουμε σ’ αυτήν την ερώτηση πρέπει να σκεφτούμε λίγο αυτά που είπε ο Arrhenius.
Ένα οξύ όταν διαλυθεί στο νερό δίνει Η+ άρα όσα περισσότερα Η+ έχει ένα διάλυμα (σε δεδομένο όγκο) θα είναι πιο όξινο.

Για να μπορέσουμε να άμεσα να μετρήσουμε πόσο όξινο είναι ένα διάλυμα χρησιμοποιούμε την κλίμακα του pH. Όσο μικρότερο το pH ενός διαλύματος τόσο πιο όξινο είναι αυτό.
Τα όξινα δ/τα έχουν pH <7
 
Η παραπάνω κλίμακα εφαρμόζεται για τη θερμοκρασία των θ=25⁰ C

 Ποιο το pH του καθαρού νερού ;
Στο καθαρό νερό υπάρχει πολύ μικρός αριθμός Η+ τα οποία προέρχονται από :   H₂O → H⁺ + OH^-
Ο αριθμός Η+ = αριθμό OH^-
Το pH του καθαρού νερού σε θ=25⁰ C  είναι ίσο με 7 (pH=7). Τα διαλύματα που έχουν pΗ=7 ονομάζονται ουδέτερα δ/τα.
Στα όξινα δ/τα υπερισχύουν τα Η+ σε σχέση με τα OH^- . Δηλαδή ισχύει : αριθμός Η+ >αριθμός OH^-  και pH<7.
Αν προσθέσουμε νερό (αραίωση) σ’ ένα όξινο δ/μα το pH του  αυξάνεται και τείνει προς το 7.
Μέτρηση του pH ενός δ/τος.
Η μέτρηση το pH ενός δ/τος γίνεται με :
Ι. Δείκτες
ΙΙ. πεχαμετρικά χαρτιά
ΙΙΙ. πεχάμετρο ( ακριβέστερα αποτελέσματα).

 Ερωτήσεις

1. Διαθέτουμε δύο υδατικά δ/τα:
Δ1: δ/μα με pH=3 και Δ2: δ/μα με pH=2 .
α. Ποιο από τα δύο δ/τα είναι πιο όξινο ; Τι εννοούμε όταν λέμε ότι το δ/μα είναι πιο όξινο σε σχάση με ένα άλλο; 
β. Σε ποιο από τα δύο δ/τα πρέπει να προσθέσουμε νερό έτσι ώστε να αποκτήσουν και τα δύο δ/τα την ίδια τιμή pH;
Όλα τα δ/τα έχουν θ=25⁰C.
2. Να γίνει η αντιστοίχηση μεταξύ των δ/των της στήλης Α με τα pH της στήλης Β (θ=25⁰C)

Στήλη Α	Στήλη Β
1. Αραιό δ/μα ΗCℓ	1
2. πυκνό δ/μα ΗCℓ	3
3. πολύ αραιό δ/μα ΗCℓ	5
	7
	12

3. Τι pH θα έχει το εμφιαλωμένο νερό; Αν το νερό αυτό ψυχθεί πως θα μεταβληθεί η τιμή του pH του; (θέλει λίγο ψάξιμο).

Γ΄ γυμνασίου : Οξέα

Οξέα Η_xΑ (Acid)

Λεμόνι , αναψυκτικά , γαλακτικό οξύ , ξίδι και άλλα πολλά οξέα που έχουν σχέση με την καθημερινή μας ζωή .

 

Θειικό οξύ :vitriol, oil of vitriol, sulfuric acid, sulphuric acid μεθανικό οξύ : formic acid γαλακτικό οξύ :lactic acid , κιτρικό οξύ :citric acid

Τα οξέα παρουσιάζουν κοινές ιδιότητες (όξινος χαρακτήρας) :

1. Έχουν ξινή γεύση.
2. Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών : αν προσθέσουμε μπλε της βρωμοθυμόλης σε διάλυμα οξέος θα γίνει ΚΙΤΡΙΝΟ. Το βάμμα του ηλιοτροπίου γίνεται ΚΟΚΚΙΝΟ.
3. Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και ελευθερώνουν αέριο CO₂.

Na₂CO_3(s) + 2HCℓ_(aq) →2NaCℓ_(aq) + CO_2(g) + H₂O_(ℓ)

Πείραμα : σόδα (ή κιμωλία) και χυμός λεμονιού.

1. Ορισμένα μέταλλα αντιδρούν με τα οξέα και ελευθερώνουν αέριο Η₂.

Πείραμα : Ζn και δ/μα υδροχλωρίου ΗCℓ δηλ.

Ζn_(s) + 2HCℓ_(aq) → ZnCℓ_2(aq) + H_2(g)

Δείκτες είναι χρωστικές ουσίες που έχουν την ιδιότητα να μεταβάλλουν το χρώμα τους κατά την προσθήκη οξέων ή βάσεων. Οι περισσότεροι δείκτες είναι ουσίες που συναντάμε στη φύση και περιέχονται σε ορισμένα φυτικά προϊόντα (πχ. Κόκκινο λάχανο, τσάι κά).

Οξέα κατά Arrhenius

Οξέα ονομάζονται οι ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (Η⁺).

Πχ.

■ Υδροχλώριο : HCℓ_(aq) → H⁺_(aq) + Cℓ^-_(aq)

■ Θειικό οξύ : Η₂SO_4(aq) → 2H⁺_(aq) + SO₄^2-_(aq)

■ Νιτρικό οξύ : ΗΝΟ_3(aq) → H⁺_(aq) + ΝΟ₃^-_(aq)

Παρατηρούμε ότι όλα τα οξέα δίνουν H⁺_(aq) έτσι εξηγεί ο Arrhenius τις κοινές ιδιότητες των οξέων.

Ερωτήσεις ( θέλουν λίγο ψάξιμο)

1. Ποιους άλλους δείκτες (πρωτολυτικούς) μπορούμε να συναντήσουμε στη φύση;
2. Πως μπορούμε να διαπιστώσουμε αν το αέριο που ελευθερώνουν οι αντιδράσεις των οξέων με τα ανθρακικά άλατα είναι Η₂ ή CO₂;
3. Ποια μέταλλα δεν αντιδρούν με τα οξέα; (δώστε δύο παραδείγματα)
4. Αν προσθέσουμε ένα κομματάκι από φύλο Zn σε αραιό διάλυμα HCℓ σε ποιο σημείο σχηματίζονται οι πρώτες φυσαλίδες Η₂ ;
5. Τι θα συμβεί (αντίδραση) αν στο νερό διαλύσουμε τις παρακάτω ουσίες;

α. ΗBr   β. ΗCℓO₄   γ. HI   δ. HCOOH    ε. H₃PO₄

Η οξύτητα όλων των διαλυμάτων των οξέων δεν είναι ίδια γιατί ; (to be continued)

Καλή σχολική χρονιά

Καθηγητές, μαθητές  πρέπει  να δώσουμε τα δυνατά μας για μια νέα σχολική χρονιά  με νέους στόχους , με καλύτερη διάθεση για γνώση , με περισσότερη επικοινωνία  και φρέσκες ιδέες που θα μας κάνουν συνεπιβάτες στο απολαυστικό ταξίδι της γνώσης. Η εκπαίδευση είναι ένα “μαγικό παιχνίδι” που θα μας κάνει όλους πιο ευτυχισμένους και από την μεριά των δασκάλων και από τη μεριά των διδασκομένων.

Το παιχνίδι  αυτό δεν είναι εύκολο , έχει χαρές αλλά και απογοητεύσεις , αυτό δεν πρέπει να μας πτοεί . Πρέπει να μας δίνει μεγαλύτερο πείσμα για να  συνεχίσουμε τον αγώνα.

Πρέπει φέτος να έρθουν πιο κοντά οι μαθητές στη Χημεία αλλά και στις υπόλοιπες ΦΕ. Πώς; Η απάντηση είναι απλή αρκεί να εκμεταλλευτούμε τη δυναμική των Φ.Ε. την εικόνα , το πείραμα να συνδέσουμε τη γνώση με την καθημερινή ζωή , να δώσουμε έμπνευση στους μαθητές να γίνουν πιο δημιουργικοί.

Καλή αρχή

Πατήστε εδώ για τις απαντήσεις στα θέματα χημείας Γ λυκείου 2009

Πυρηνική ενέργεια ή όχι ;

ΛΟΓΟΣ – ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ

Η παγκόσμια οικονομία εδώ και πολλά χρόνια στηρίζεται στην καύση του πετρελαίου (υδρογονανθράκων) με κύριο σκοπό την παραγωγή ενέργειας. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι τα αποθέματα σε πετρέλαιο έχουν αρχίσει να μειώνονται δραματικά.

Τι θα γίνει με την ενέργεια ; Οι ανάγκες για ενέργεια αυξάνονται συνεχώς !!!

Πολλοί υποστηρίζουν ότι η πυρηνική ενέργεια είναι μια λύση για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών (λόγος).

Άλλοι υποστηρίζουν ότι η πυρηνική ενέργεια είναι επικίνδυνη και δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί (αντίλογος).

Υποστηρίξτε την άποψη σας (λόγος – αντίλογος) με τη χρήση των σχολίων

Β-2 γυμνασίου και όχι μόνο !!!!